Page 1
Artis MKII series
Actieve luidspreker
Gebruiksaanwijzing
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 2
Introductie
Hartelijk dank voor het aanschaffen van deze Devine Artis MKII actieve luidspreker. Voordat u de doos en de
meegeleverde onderdelen uitpakt, raden wij u aan deze gebruiksaanwijzing te lezen om bekend te raken met
de functies die dit apparaat te bieden heeft. Controleer bij het uitpakken van de doos of alle genoemde
onderdelen en accessoires meegeleverd zijn. Indien het product niet goed functioneert of als u problemen
ontdekt tijdens het gebruik ervan, haal dan de stekker uit het stopcontact, schakel het apparaat uit en
contacteer uw dealer voor meer informatie en hulp.
Inhoud doos:
– Devine Artis MKII actieve luidspreker in 8, 10, 12 of 15 inch
– IR afstandsbediening
– stroomkabel IEC C13 naar Schuko
Inspectie van het apparaat en de meegeleverde accessoires
Indien u vermoedt dat het apparaat of één van de meegeleverde onderdelen beschadigd of defect geraakt
zijn tijdens het transport, neem dan direct contact op met uw dealer.
Opmerking: Illustraties die in deze gebruiksaanwijzing getoond worden kunnen licht afwijken van het
geleverde product.
Het Bluetooth® woordmerk en de beeldmerken zijn geregistreerde handelsmerken die eigendom zijn van
Bluetooth SIG, Inc. en ieder gebruik van deze merken door DEVINE is onder licentie. Andere handelsmerken
en handelsnamen zijn van hun respectievelijke eigenaren.
Contact:
Devine pro audio products
Verrijn Stuartweg 18
4462 GE Goes
Nederland
Stuur geen producten direct naar dit correspondentie-adres.
Indien u een product wilt aanbieden ter reparatie of voor een terugbetaling, neem dan contact op met uw
dealer voor een RMA-aanvraag (Return Merchandise Authorisation).
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 3
Veiligheidsinstructies
Iedere persoon die betrokken is bij de installatie, bediening en het onderhoud van dit apparaat moet:
- gekwalificeerd zijn
- bevoegd zijn
- de instructies van deze gebruiksaanwijzing volgen
- er zeker van zijn dat er geen schade aan het apparaat of de meegeleverde accessoires ontstaan is.
Wanneer dit toch het geval lijkt te zijn, contacteer dan uw dealer voor meer informatie
- er voor zorgen dat het apparaat in goede staat verkeert en veilig te gebruiken is. Volg de instructies en
houd u aan de voorschriften zoals omschreven in deze gebruiksaanwijzing
Schade veroorzaakt door ondeugdelijk gebruik en/of modificaties aan het apparaat, wordt niet door de
garantie gedekt.
Dit apparaat bevat geen onderdelen die door de gebruiker gerepareerd of vervangen dienen te worden. Dit
apparaat moet door gekwalificeerd technisch personeel onderhouden en gerepareerd worden indien nodig.
Belangrijke informatie met betrekking tot veiligheid en gezondheid:
- Verwijder geen labels of stickers die op het apparaat aangebracht zijn
- Laat geen kabels rondslingeren
- Het apparaat dient niet door de gebruiker geopend te worden en er dient geen hard- of software
gemodificeerd te worden
- De ingangen van het apparaat dienen niet met een groter signaal gevoed te worden dan noodzakelijk om
optimale prestaties te behalen
- Het apparaat dient alleen binnen gebruikt te worden, contact met water, regen of vocht dient te allen tijde
voorkomen te worden. Plaats geen objecten gevuld met vloeistof bovenop het apparaat.
- Vermijd de aanwezigheid van nabije vlammen of andere hittebronnen, plaats dit apparaat niet in de buurt
van ontvlambare vloeistoffen, gassen of objecten.
- Koppel dit apparaat af wanneer het langere tijd niet gebruikt gaat worden, wanneer onderhoud noodzakelijk
is of indien het product schoongemaakt moet worden
- Trek niet aan de kabel om een connector te ontkoppelen van zijn aansluiting, dit kan namelijk schade
veroorzaken
- Gebruik geen andere soort kabels dan voorgeschreven in deze handleiding. Gebruik geen beschadigde of
niet-functionerende kabels. Contacteer uw dealer wanneer de meegeleverde of noodzakelijke kabels niet
goed met dit apparaat werken.
- Gebruik dit apparaat enkel als het gevoed wordt door een stroompunt wat voorzien is van een punt voor
aarding.
- Wanneer het apparaat blootgesteld is aan behoorlijke temperatuurverschillen (bijvoorbeeld door transport
van een koude buitenomgeving naar een warme binnenomgeving), mag het apparaat niet ingeschakeld
worden totdat het op kamertemperatuur is. Dit is nodig omdat vocht kan ontstaan in het apparaat wat zou
kunnen leiden tot een gevaarlijke elektrische schok.
- Dit apparaat is voorzien van koelribben aan de achterzijde, voor de afvoer van hittevorming. Zorg er voor
dat luchtcirculatie rond de koelribben mogelijk is en dek deze niet af.
Richtlijnen en gebruik van het apparaat:
- Dit apparaat is bedoeld voor gebruik binnenshuis, door volwassenen.
- Dit apparaat is niet geschikt voor gebruik door kinderen en moet altijd door een volwassene bediend
worden.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
WAARSCHUWING!
Houd dit apparaat vrij van vocht, water en regen om de kans op gevaarlijke elektrische schokken
te voorkomen!
Page 4
- Dit apparaat mag enkel in een geschikte omgeving gebruikt worden waarbij geen schade aan het apparaat
kan ontstaan. Gebruik het apparaat niet in vochtige of stoffige omgevingen zoals:
- binnenzwembaden waar chloor gebruikt wordt
- stranden, waar zand en zout aanwezig zijn
- buiten
- binnen in ruimtes waar intense hittebronnen aanwezig zijn of waar de temperatuur niveaus bereikt
die oncomfortabel zijn voor een mens
- Voorkom inslag en botsingen tijdens gebruik en transport. Vervoer het apparaat niet terwijl het in gebruik is.
Vermijd brute kracht tijdens de installatie en bediening van het apparaat.
- De gebruiker dient zich vertrouwd te maken met de functies van het apparaat voordat gebruik ervan
plaatsvindt.
- De gebruiker moet in geval van nood de stroomvoorziening van het apparaat geheel kunnen onderbreken.
Daarom moet de stroomaansluiting van het apparaat altijd te bereiken en bedienen zijn via één van de
volgende onderdelen van het product:
- de IEC C14 stroomaansluiting van het apparaat voorzien op de achterkant van het product
- een Schuko stroomaansluiting van de meegeleverde aansluitkabel
- een externe dubbelpolige schakelaar of schakel-unit die de stroomvoorziening van het apparaat
geheel kan onderbreken
- Indien het apparaat niet gebruikt wordt zoals omschreven in deze gebruiksaanwijzing, kan schade of zelfs
letsel veroorzaakt worden. Devine kan niet aansprakelijk gesteld worden voor eventuele schade of letsel,
veroorzaakt door verkeerd gebruik van dit product.
Opslag en transport:
- Dit product is ontwikkeld voor mobiel gebruik. Het apparaat kan los vervoerd worden, mits goed beschermd
tegen stoten en schokken.
- Dit apparaat is niet ontworpen voor permanent (24/7) gebruik. Door het apparaat af en toe uit te schakelen
wordt de verwachte levensduur van het apparaat niet aangetast. Koppel het apparaat los of schakel het uit
wanneer het niet actief gebruikt wordt.
- Wanneer het apparaat langere tijd niet gebruikt gaat worden, dient het losgekoppeld te worden en kan het
opgeborgen worden in een stofvrije omgeving.
- Stel het apparaat niet bloot aan extreme temperatuurverschillen.
Behuizing:
- Inspecteer de behuizing van het apparaat frequent en altijd voordat het gebruikt wordt. Grote deuken en
scheuren, alsmede missende schroeven dienen vermeden te worden. Gebruik het apparaat niet als de
behuizing niet in goede staat verkeert.
Contacteer uw dealer of een gekwalificeerd technicus indien u twijfels heeft over de staat waarin het
apparaat verkeert.
- Controleer het apparaat en de schroeven op corrosie. Corrosie mag niet voorkomen op dit apparaat.
Contacteer uw dealer of een gekwalificeerd technicus wanneer toch corrosie op schroeven aangetroffen is.
Elke aansluiting voor voeding of signaal dient goed gemonteerd en vast te zitten. Gebruik het apparaat niet
wanneer aansluitingen op het apparaat niet goed vast zitten.
- Voorkom de opbouw van stof en vuiligheid. Maak het apparaat eens per maand schoon door het apparaat
te ontkoppelen en met een droge of licht vochtige doek schoon te maken. Wanneer het apparaat vaak
gebruikt wordt, dient de schoonmaak-interval verhoogd te worden.
Symboolverklaring:
WEEE: Draag er zorg voor dat dit apparaat op de juiste manier afgevoerd wordt. Dit product
maakt deel uit van de WEEE richtlijn - de Waste Electrical and Electronic Equipment richtlijn.
De eisen in deze richtlijn hebben betrekking op alle fabrikanten en producenten van
elektronische apparatuur in de EU. Gooi dit product niet weg met het normale huisvuil.
Contacteer uw lokale overheid voor meer informatie over het recyclen en afvoeren van dit
product in uw regio. Door dit product op de juiste manier te recyclen na gebruik, kunnen we er
samen voor zorgen dat we kunnen blijven genieten van dit type producten en daarbij ons
milieu zoveel mogelijk beschermen tegen vervuiling.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 5
CE: Het CE logo geeft aan dat dit product voldoet aan de Europese richtlijnen en normen
waar dit product zich wettelijk aan dient te conformeren.
Enkel binnenshuis gebruiken: Dit product is ontworpen om enkel binnenshuis gebruikt te
worden. De maximale omgevingstemperatuur mag niet meer dan 40 graden Celsius (104
graden Fahrenheit) bedragen.
Batterij gevaar:
Waarschuwing!
Slik de batterij niet in.
Gevaar voor letsel door chemische verbranding.
De meegeleverde afstandsbediening van dit toestel bevat een knoopcel-batterij.
Indien een knoopcelbatterij ingeslikt wordt, kan dit levensgevaarlijke interne verbrandingen creëren
binnen slechts 2 uur en mogelijk tot de dood leiden.
Houd nieuwe en gebruikte batterijen weg van kinderen.
Indien het batterijcompartiment niet goed sluit, gebruik het product dan niet meer en houd het weg
bij kinderen.
Indien u vermoedt dat een batterij ingeslikt is of zich op andere wijze in het lichaam bevindt, zoek
dan onmiddelijk medische hulp.
LET OP!
Gevaar van explosie indien de batterij niet correct vervangen wordt.
Vervang een batterij enkel voor eenzelfde exemplaar of een batterij van hetzelfde type.
Stel batterijen niet bloot aan intense hitte, zoals zonneschijn, vuur en soortgelijk.
Laat batterijen niet liggen in een omgeving met hoge temperaturen. Dit kan explosies veroorzaken, evenals
het lekken van ontvlambare vloeistoffen of gas.
Verbrand geen batterijen en plaats batterijen niet in een hete oven. Vervorm de batterij niet en maak geen
snedes, omdat dit ontploffingen kan veroorzaken.
Stel batterijen niet bloot aan extreem lage luchtdruk (op grotere hoogtes), omdat dit mogelijk explosies kan
veroorzaken, alsmede lekkages van vloeistof of gas.
Als apparatuur langere tijd niet gebruikt wordt (bijvoorbeeld enkele maanden), dient de batterij verwijderd te
worden uit het apparaat.
Verwijder lege batterijen direct uit het apparaat.
Sla geen batterijen los op en draag ze niet in een broekzak, portemonnee of tas. Contact met metalen
objecten zoals muntjes, sleutels en soortgelijk kan lekkages, scheuren of kortsluiting veroorzaken.
Houd batterijen buiten bereik van kinderen.
Recycling:
Gooi batterijen niet weg met het reguliere huisvuil. Batterijen kunnen substanties bevatten die het milieu
kunnen aantasten. Als batterijen op de juiste manier gerecycled worden, zijn gebruikte batterijen een
waardevolle bron van herbruikbare materialen. Contacteer uw lokale overheid voor informatie over het
afvoeren van batterijen.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 6
4
2
5
6
8
3
7
1
10
14
15
16
9
11
12
13
Overzicht en gebruik van het apparaat
Let op, de afbeelding kan per model iets afwijken. Onderstaande afbeelding toont de silkscreen voor zowel
de 12A als de 15A MKII.
1. MP3-speler met Bluetooth, USB en SD functionaliteit
(afstandsbediening inbegrepen)
2. Microfooningang via gebalanceerde 3-pins XLR
en 6.35 mm TRS jackplug
3. lijningang via stereo RCA of mono gebalanceerde
3-pins XLR
4. link output (lijnsignaal) via gebalanceerde 6.35 mm
TRS jackplug of 3-pins XLR
5. speaker output via vergrendelbare
speakerconnector
6. MP3-speler volumeregeling
7. microfoon-volumeregeling
8. lijnsignaal-volumeregeling
9. hoofdvolumeregeling
10. treble toonregeling (+/-12 dB)
11. bass toonregeling (+/- 12 dB)
12. Clip LED indicator
13. Power LED indicator
14. aan-/uitschakelaar
15. IEC C14 stroomingang met
zekeringhouder
16. koelribben
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 7
4
2
6
8
3
7
1
10
9
5
11
12
13
14
15
16
17
De opbouw van het achterpaneel is bij de 8A en 10A iets anders.
1. MP3-speler met Bluetooth, USB en SD functionaliteit
(afstandsbediening inbegrepen)
2. Microfooningang via 6.35 mm TRS jackplug
3. lijningang via stereo RCA of mono gebalanceerde 3-pins XLR
4. link output (lijnsignaal) via gebalanceerde 6.35 mm TRS jackplug
5. speaker output via vergrendelbare speakerconnector
6. MP3-speler volumeregeling / microfoonvolume
7. lijnsignaal-volumeregeling XLR
8. lijnsignaal-volumeregeling RCA
9. Echo functie (invloed op MIC / Line 1)
10. Master volumeregeling
11. treble toonregeling (+/-12 dB)
12. bass toonregeling (+/- 12 dB)
13. Clip LED indicator
14. Power LED indicator
15. aan-/uitschakelaar
16. IEC C14 stroomingang met
zekeringhouder
17. koelribben
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 8
Basisfunctie MP3-speler:
- De MP3-speler ondersteunt zowel SD-kaarten als USB-sticks tot en met 32 GB (geheugenopslag met
hogere capaciteit wordt mogelijk ook ondersteund maar niet gegarandeerd). WAV en MP3 bestanden
worden ondersteund. Mogelijk werken ook andere soort bestanden, maar wordt niet gegarandeerd.
- De MP3-speler start normaliter automatisch op bij het inschakelen van de luidspreker. Door de mode-knop
2 seconden ingedrukt te houden schakelt u de MP3-speler uit of eventueel terug in.
- Gebruik de Mode knop om te schakelen tussen de verschillende afspeelbronnen.
- Kies voor de Bluetooth mode om af te spelen via Bluetooth. Koppel eerst uw toestel door op het bronapparaat Bluetooth in te schakelen en in de lijst met nabije toestellen apparaat 'Bluetooth' te verbinden. Na
verbinding en indien het volume open staat zal een toon klinken om aan te geven dat de speaker verbonden
is met uw afspeel-apparaat.
- Indien de Bluetooth-modus 'Disconnected' aangeeft, is er geen verbinding met een Bluetooth-apparaat.
(enkel 12A/15A model)
- Indien de Bluetooth-modus 'Connected!' aangeeft, is er wel verbinding met een Bluetooth-apparaat. (enkel
12A/15A model)
- Het is niet mogelijk om een Bluetooth-apparaat te koppelen tenzij deze in de Bluetooth-modus geschakeld
wordt. Het is dus niet mogelijk om een Bluetooth-verbinding te maken als de MP3-speler uit staat of in
bijvoorbeeld de FM-modus.
- Het is niet mogelijk om meerdere bron-apparaten tegelijkertijd te verbinden met de Bluetooth-ontvanger.
Om een ander toestel te koppelen moet eerst de bestaande verbinding verbroken worden.
- In de FM-radio modus is het noodzakelijk om eerst het FM-bereik te scannen door de Play/pauze knop in te
drukken of even kort ingedrukt te houden. De radio zal zijn bereik afscannen naar radiozenders die
geregistreerd kunnen worden. Dit kan onderbroken worden door wederom de 'Play/pauze' in te drukken,
waarna met de << en >> toetsen het volgende of vorige radiostation geselecteerd kan worden. De MP3speler onthoudt alle presets die gescand worden. Als de speaker op een andere locatie opgesteld wordt is
het verstandig om een nieuwe scan uit te voeren.
- De FM-ontvanger van de MP3-speler en de infrarood-zender zijn aan de voorkant van de speaker
onzichtbaar verwerkt. Voor optimaal effect dient de speaker niet geblokkeerd te worden door een obstakel.
- Voor optimaal effect is het aanbevolen om een volledige FM-scan uit te laten voeren. Zo weet u zeker dat
er voldoende radio-stations zijn om uit te kiezen. Als de speler het complete bereik gescand heeft, zal deze
vanzelf terugschakelen naar de eerste preset.
- Indien u Bluetooth, een SD-kaart of USB-stick gebruikt als bron-apparaat, gebruik dan de indicatieknoppen
op de speaker om een track af te spelen of te pauzeren met de >|| knop, gebruik de |<< of >>| knoppen om
naar de vorige of volgende track te gaan.
- De MP3-speler heeft zelf ook nog een hoofdvolumeregeling aan boord. Gebruik de V- of V+ knoppen op
het paneel (houd deze ingedrukt tot het gewenste volume bereikt is) of gebruik de afstandsbediening.
- De MP3-speler van de Artis 8A en 10A hebben een mini-USB aansluiting die voor sommige speciale
opslagmedia gebruikt kan worden, zoals bepaalde Android toestellen. Compatibiliteit met uw toestel kan niet
gegarandeerd worden.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 9
Afstandsbediening
De meegeleverde infrarood-afstandsbediening is richtingsgevoelig en moet dus altijd naar de voorzijde van
de speaker gericht worden voor optimaal bereik. Houd er rekening mee dat objecten die tussen zender en
ontvanger verschijnen, negatief invloed kunnen hebben.
De infrarood-ontvanger van de luidspreker bevindt zich aan de voorzijde van de speaker, achter de grill en is
dus niet zichtbaar. Deze bevindt zich ongeveer op 1/3e van de speakerhoogte, gezien vanaf de bovenzijde.
De functies van de afstandsbediening:
1. Play/pause knop: Druk op deze knop om een track af te spelen of te pauzeren (werkt niet in alle modi,
zoals FM)
2. Channel +/-: Druk op deze knoppen om een kanaal omhoog of omlaag te schakelen (FM)
3. EQ functie: Gebruik deze knop om de EQ preset van de speler aan te passen (werkt niet in alle modi,
zoals FM)
4. Vol +/-: Verhoog of verlaag het geluidsvolume van de speler. Standaard staat
deze op zijn maximale waarde ingesteld.
5. Prev/Next: Schakel naar een volgende of vorige track. Deze functie werkt onder
andere bij Bluetooth, USB en SD.
6. Nummer-toetsen: Schakel met behulp van deze toetsen direct naar een track
naar keuze in modi die met bestanden werken. Of schakel naar een radio-preset in
de FM-modus.
7. Pick Song: Druk op deze knop om een nummer-preset te bevestigen.
8. Enter: Selecteer met deze knop een afspeelmodus (enkel bij Artis 12A / 15A
MKII). Het is mogelijk om tracks eenmalig af te spelen,
9. Mode: Selecteer met deze knop de afspeelbron. Kies tussen Bluetooth, USB, SD
of FM. Het is mogelijk dat bepaalde modi niet voorbijkomen bij de selectie-keuze,
bijvoorbeeld omdat er geen bron-apparaat gevonden kan worden.
Houd er rekening mee dat de invloed van andere draadloze infrarood-afstandsbedieningen onbedoeld
invloed kan hebben op de functionaliteit van de luidspreker wegens vergelijkbare signalen. Dit type
afstandsbediening wordt bijvoorbeeld ook voor consumer-elektronica gebruikt.
Indien meerdere vergelijkbare luidsprekers tegelijkertijd gebruikt worden en er slechts 1 speaker bediend
moet kunnen worden met de afstandsbediening, is het aanbevolen om ze uit elkaar te plaatsen en de
infrarood-afstandsbediening goed op de betreffende speaker te richten, zodanig dat de andere speaker(s) dit
signaal niet op kunnen vangen.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 10
Gebruik van het apparaat
De Artis MKII luidsprekers zijn voor talloze doeleinden in te zetten. Maar om het uiterste uit de kan te halen
met betrekking tot performance en optimalisatie, is het van belang om de volgende aandachtspunten door te
nemen.
Waarschuwing voor gebruik
Devine Artis MKII luidsprekers zijn in staat om geluidsvolumes te produceren die op zowel korte als lange
termijn tijdelijke of permanente schade kan toebrengen aan het gehoor. Gebruik deze luidsprekers met zorg
en beperk het volume waar mogelijk. Beluister muziek op een voor de mens comfortabel luisterniveau.
Devine kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enig letsel of eventuele schade die hier uit voortvloeit.
Algemeen gebruik
Behuizing
De behuizing van deze Artis MKII speaker is gemaakt uit stevig gegoten kunststof. Ondanks dat deze
behuizing bestand is tegen regulier en mobiel gebruik, is deze echter niet bestand tegen valschade en/of
perforatie met relatief scherpe objecten.
Zorg er voor dat de luidspreker tijdens gebruik, opslag en transport niet zomaar kan vallen of beschadigd
raakt door nabije objecten die eventueel kunnen omvallen of schuiven.
Vaste handgrepen
De Artis speakers zijn allen voorzien van een handgreep aan de bovenzijde en twee handgrepen aan de
zijkanten van de speaker.
Dit vergemakkelijkt het oppakken en transporteren van de luidsprekers. De luidsprekers mogen nooit aan de
handgrepen geïnstalleerd worden. Gebruik van sjor- en spanbanden wordt afgeraden indien de speaker op
een hoge subwoofer-stack geplaatst wordt. Indien u dit toch doet, voorkom dan dat er grote spanningen op
de handgrepen komen te staan. Grote en verkeerde krachten op de handgrepen kunnen er voor zorgen dat
deze breken of scheuren.
Bescherming tijdens transport
De Artis MKII luidsprekers zijn makkelijk mee te nemen en te vervoeren, maar niet (spat)waterdicht.
Voorzichtigheid is geboden als het apparaat buiten vervoerd wordt bij regen of soortgelijke weerscondities.
Mocht het apparaat blootgesteld geweest zijn aan regen, vocht of soortgelijke weersinvloeden, laat het dan
eerst goed drogen alvorens het product in gebruik te nemen. Indien dit niet gedaan wordt, zou kortsluiting
kunnen optreden, wat mogelijk permanente schade en/of letsel kan veroorzaken. Bovendien kan de invloed
van vocht zichtbare en minder zichtbare corrosie veroorzaken, wat op lange termijn zeer schadelijk voor uw
product kan zijn.
Grille
De Artis MKII speakers zijn aan de voorzijde voorzien van een metalen grille, die de speakercomponenten er
achter beschermt. De grill dient niet verwijderd of gedemonteerd te worden door de gebruiker. Akoestisch
schuim achter de grill voorkomt dat vocht, stof of andere kleine deeltjes de componenten kunnen bereiken.
Statiefadapter
De speaker is voorzien van een 35 mm statief-flens aan de onderzijde van de luidspreker. Hiermee kan de
speaker eenvoudig op een standaard luidsprekerstatief geplaatst worden. Dit geeft als voordeel dat hoge
tonen verder zullen dragen en zodoende een groter publiek kunnen bereiken.
Optimaal effect wordt bereikt als de speaker met het hart van de woofer op ongeveer 1.80 tot 2.00 meter
hoogte geplaatst wordt. Hierdoor zal de luidspreker in de praktijk precies over uw publiek heen stralen en
optimaal bereik hebben.
Door middel van de aandraaiknop kan de statiefflens tegen het statief gedraaid worden. Dit zorgt er voor dat
resontanties en trillingen voorkomen worden en hierdoor kan uw speaker ook niet zomaar bewegen op het
statief.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 11
Indien de luidspreker op statief geplaatst wordt, zorg er dan voor dat het statief niet in een looproute staat
en/of niet omver gelopen kan worden. Klap de poten altijd volledig uit om optimale stabiliteit te garanderen.
De 35 mm flens kan ook gebruikt worden om de speaker op een passende muurbeugel te monteren.
Raadpleeg de handleiding of instructies van uw muurbeugel indien u deze wenst te gebruiken.
Audiotechniek
De Artis MKII speakerserie is voorzien van allerlei gemakken op het gebied van audiotechniek. Door de
onderstaande tips en instructies op te volgen haalt u het uiterste uit de mogelijkheden die deze speaker
biedt, met de best mogelijke geluidskwaliteit en performance.
MP3-speler met Bluetooth, USB en SD
De ingebouwde MP3-speler van de Artis MKII speakers zit boordevol functies en wordt doorgaans gebruikt
om achtergrondmuziek of backingtracks mee af te spelen. USB-sticks en SD-kaarten tot 32 GB worden
perfect uitgelezen incl. mappenstructuur.
Via Bluetooth kan een oneindige stroom aan muziek gestreamd worden, omdat dit van een extern apparaat
komt. Dit kan elk bronapparaat zijn dat met Bluetooth uitgerust is, zoals een computer, laptop, tablet,
smartphone of MP3-speler. Bovendien hoeft u niet uw bronapparaat te gebruiken om naar een volgende of
vorige track te gaan, want dit werkt zowel via de toetsen van de speler als via de afstandsbediening.
Met behulp van het display en de menu-toetsen kunt u eenvoudig navigeren door de diverse functies.
Afstandsbediening voor de MP3-speler
De afstandsbediening voor de MP3-speler is een infrarood-afstandsbediening. De sensor op de speaker is
niet zichtbaar gemonteerd en bevindt zich aan de voorkant van de speaker, achter de speakergrille, net
boven de woofer. Voor een goede werking is het van belang dat u de afstandsbediening precies naar de IRontvanger richt, met een directe zichtlijn op een afstand van maximaal 10 meter.
Microfooningang
Op deze ingang kan door middel van een (gebalanceerde 3-pins XLR of een) 6.35 mm TRS jackplug een
bedrade microfoon aangesloten worden. Dit is doorgaans een dynamische zangmicrofoon die geen
fantoomvoeding nodig heeft.
Lijningang
De lijningang kan gebruikt worden voor een stereobron die een lijnsignaal uitstuurt, zoals een laptop, MP3speler, smartphone, CD-speler of MP3-speler. Die wordt dan via de stereo RCA-aansluitingen aangesloten.
In een situatie waar u een PA-mixer, DJ controller of DJ mixer gebruikt en u gebruik maakt van twee
luidsprekers die op grotere afstand van de bron staan, gebruik dan de gebalanceerde 3-pins XLR ingang.
Het linkersignaal gaat dan naar de linker speaker, het rechtersignaal naar de rechter speaker.
Line out
Er is een line out via 6.35 mm TRS jack en/of gebalanceerde XLR beschikbaar (model-afhankelijk), zodat het
signaal van 1 speaker over meerdere andere speakers gedistribueerd kan worden. De Line out wordt
uitgestuurd met totale mix-signaal wat ook in de speaker zelf gebruikt wordt. De line out uitgang wordt dus
niet op een vast volume uitgestuurd. Aanpassen van het speakervolume heeft ook invloed op het
signaalvolume van de line out.
Tweebands EQ / toonregeling
De Artis MKII speakers zijn voorzien van een tweebands bass en treble toonregeling, die globaal het
klankkarakter van de luidspreker kan corrigeren indien dat gewenst is. Voor spraakdoeleinden kan
bijvoorbeeld het laag wat worden weggedraaid om betere spraakverstaanbaarheid te verkrijgen.
Voor achtergrondmuziek op laag volume is het mogelijk het hoog iets weg te draaien en het laag iets te
boosten voor een warmere klank.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 12
Voor gebruik als vloermonitor wordt doorgaans het laag ook wat weggedraaid om trillingen te voorkomen en
omdat er vaak al veel laag van de PA-installatie aanwezig is.
Voor regulier PA-gebruik is het aan te raden om de toonregeling neutraal te laten staan op 0 dB (12-uur
stand).
Houd er rekening mee dat het geluid sterk kan vervormen als u één of beide knoppen extreem naar links of
rechts draait. Het is daarom aanbevolen om de toonregeling enkel voor kleine klankcorrecties te gebruiken
en niet volledig naar links of rechts te draaien.
De Artis 12A en 15A MKII modellen hebben bovendien nog een 5-bands equalizer aan boord, waarmee het
klankkarakter van de speakers nog nauwkeuriger ingesteld kan worden.
Hoe om te gaan met speakervolume
De Artis speakers zijn ontworpen om voor weinig geld een zeer acceptabele geluidsversterking te realiseren.
De ingebouwde componenten zijn zodanig op elkaar afgestemd dat bij normaal gebruik een prima
geluidskwaliteit gerealiseerd kan worden.
Merkt u dat de klank van de speaker anders wordt (vervorming of zelfs kraken) en/of gaat de CLIP LED op
de achterkant van de speaker branden, verlaag dan onmiddelijk het volume. Continue overbelasting van de
speaker kan leiden tot permanente schade. Regel uw geluidssysteem zodanig in dat de aangesloten bronapparatuur nooit een zwaar overstuurd signaal uit kan sturen. DJ-geluidsbronnen zoals mengpanelen of
controllers hebben vaak wel deze mogelijkheid namelijk.
Als u zelf achter de knoppen staat, kunt u uw audiobron op +3 tot +6 dB uit laten sturen (met muziek) en stelt
u het volume van de speaker zo in dat de CLIP LED net niet oplicht. Heeft uw apparatuur geen indicator
hiervoor, stuur dan op maximaal volume uit (zonder dat vervorming van het signaal optreedt) en draai dan
voorzichtig het volume van de speaker op tot net onder het CLIP niveau.
Zolang u de bronapparatuur rond 0 dB uitstuurt (het meest ideale niveau voor optimaal volume) kunt u de
speaker niet overbelasten, zelfs niet als er per ongeluk een kleine uitschieter naar +3 of +6 dB tussen zit.
Indien u zelf geen (of niet altijd) beheer heeft over uw speakersysteem omdat het bijvoorbeeld door derden
gebruikt wordt, is het raadzaam om een systeem aan te leggen met randapparatuur zoals een limiter, die
zware oversturing 'afstraft' door het volume flink af te laten nemen. Het gevolg hiervan is een lager volume
en een minder fijne klank. Dit is echter altijd nog beter dan de speaker direct te oversturen met een te hoog
signaal waardoor versterker en speakercomponenten defect kunnen raken.
LED-indicatoren
De groene LED van de speaker zal inschakelen wanneer de speaker een actieve stroombron heeft en
ingeschakeld wordt.
De rode LED van de speaker is een indicator voor de CLIP limiter en zal inschakelen wanneer de
versterkermodule overbelast wordt met een te hoog ingangssignaal. Probeer uw speakersysteem zo in te
regelen dat de clip LED niet brandt en houd tevens de klank van de speaker met uw eigen gehoor in de
gaten.
Het toch overbelasten van de versterkermodule, waarbij de clip LED vrijwel continu fel oplicht, kan er voor
zorgen dat de levensduur van de speakercomponenten en versterkermodule aanzienlijk verkort wordt en er
zelfs direct permanente schade kan ontstaan. Schade door onjuist gebruik van de luidspreker wordt niet door
de garantie gedekt.
Bij gebruik van een microfoon
Het is mogelijk om een microfoon aan te sluiten op de Artis MKII luidsprekers. Het is enkel mogelijk om een
microfoon aan te sluiten op de microfooningang van de speaker. Ondanks dat er twee aansluitingen zijn op
bepaalde Artis speakers, kan slechts één aansluiting tegelijk gebruikt worden.
Om optimale geluidskwaliteit te verkrijgen, dient de microfoon dicht bij de mond gehouden te worden, op
maximaal 5 cm afstand van de lippen. Spreek luid en duidelijk in de microfoon zodat er zo min mogelijk
versterking moet plaatsvinden. Een microfoon is doorgaans richtingsgevoelig en zal dus niet tot weinig
reageren op geluiden die aan de zij- en achterkant aanwezig zijn.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 13
Voorkom dat de spreker of vocalist de microfoon ver van de mond houdt. Hoe verder weg, hoe minder
gevoelig, hoe meer u moet versterken, hoe groter de kans op rondzingen.
Houd de microfoon nooit vóór de speakers van een luidspreker omdat dit een feedbacklus kan veroorzaken
waarbij een zeer luide piep veroorzaakt wordt. Mocht dit per ongeluk toch plaatsvinden, haal dan direct de
microfoon weg van de speaker en draai de volumeknoppen dicht zodat de lus onderbroken wordt.
Het is aanbevolen om sprekers/zangers altijd naast of achter de luidsprekers te laten staan om eventuele
feedback-lussen te voorkomen. Recht voor, of schuin voor een speaker zal de microfoon vrijwel altijd
klanken van de speaker opvangen.
Gebruik als monitor
De Artis MKII speakers zijn geschikt voor gebruik als (vloer)monitor en kunnen onder een hoek op de grond
gelegd worden, waarbij het geluid omhoog straalt naar de artiest of spreker in kwestie die het monitorgeluid
wenst te horen. Hier zijn geen extra adapters of voetjes voor nodig. Voorkom schuiven van de speaker over
de vloer wegens kans op het beschadigen van de behuizing.
Gebruik met externe randapparatuur
Het is mogelijk de Artis MKII speakers te gebruiken in combinatie met externe randapparatuur, zoals
bijvoorbeeld crossovers, equalizers, speakermanagementsystemen en soortgelijk. Houd er rekening mee dat
de klankeigenschappen van de luidspreker hierdoor kunnen veranderen. Zorg er hierbij voor dat u de
tweebands toonregeling van de luidsprekers neutraal laat staan voor het beste effect.
Gebruik in combinatie met een subwoofer
Wanneer u de Devine Artis MKII speakers wilt combineren met een optioneel verkrijgbare subwoofer, kies bij
voorkeur de subwoofer een maat groter uit dan de topkasten die u gebruikt, zodat deze optimaal op elkaar
afstemmen. Idealiter gaat u vanuit uw bronsignaal (zoals een DJ mixer, PA-mixer, smartphone of laptop) nu
eerst naar de subwoofer en vervolgens pas naar de topkasten. Zo zorgt u er voor dat de meest lage tonen in
de subwoofer al weggefilterd worden, omdat die nu eenmaal het beste door de subwoofer weergegeven
kunnen worden. De resterende frequenties worden via de output van de subwoofer naar de topkasten
gestuurd. Zo kunnen de topkasten zich focussen op het weergeven van frequenties die meer in het hoog,
mid en midlaag vallen.
Vanuit uw topkasten kunt u eventueel het signaal nog naar andere (extra) topkasten distribueren, mocht u
met meerdere topkasten en één subwoofer werken.
In het geval dat u met meerdere subwoofers en meerdere topkasten wilt werken, gaat doorgaans het linkeren rechtersignaal apart naar een speakerzijde. Ook hier geldt dat het signaal eerst naar de subwoofer gaat.
Wilt u meerdere subwoofers linken, gebruik dan de Link functie op de subwoofer en sluit op de laatste
subwoofer uw topkasten pas aan met de gefilterde connectoren. Zo zorgt u er voor dat de tweede (en
daarop volgende subwoofers) het volledige frequentiespectrum aangeboden krijgen, waarbij de subwoofers
zelf het laag er uit pakken. De laatste subwoofer in de kring zal enkel hoog tot midlaag aanbieden aan uw
topkast, waardoor alle componenten uit uw speaker-setup het beste presteren zonder gebruik van externe
randapparatuur.
Met gebruik van randapparatuur zoals een speakerprocessorsysteem kunt u uw geluidssysteem nog beter
tweaken en zelfs aanpassen naar elke situatie waarin u een bepaalde combinatie gebruikt.
Aansluiten passieve speaker
Het is mogelijk om een extra passieve speaker aan te sluiten op één van de actieve Artis speakers, door
middel van de vergrendelbare speaker-output. Zo kunt u makkelijk met een speakerkabel naar de passieve
speaker gaan. Zorg er voor dat de aangesloten passieve speaker een minimale impedantie van 8 Ohm
heeft. Zorg er voor dat de speaker uitgeschakeld is als u een tweede speaker aansluit. Bij aansluiten van de
connector valt de connector in de aansluiting en dient u deze nog een kwartslag te draaien tot u een 'klik'
hoort en de connector vergrendeld is. Om deze weer los te krijgen beweegt u met uw duim het metalen lipje
van de connector naar u toe en draait u de connector weer een kwartslag terug waarna deze los komt.
Houd er rekening mee dat het vermogen van de interne versterkermodule hiermee verandert. De versterker
draait normaliter op een impedantie van 8 Ohm, die naar 4 Ohm verandert als er een tweede 8 Ohm speaker
parallel aangesloten wordt.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 14
Dit houdt in de praktijk in dat de versterker bijna 2x zoveel vermogen af zal geven (hoe minder de weerstand,
hoe meer vermogen), maar dit wordt dan wel verspreid over twee speakers. Deze functionaliteit is met name
bedoeld om het bereik van de speakers te vergroten (en bijvoorbeeld geluid onder een bredere hoek te
verspreiden met 2 speakers naast elkaar).
De geluidsdruk zal niet veel toenemen, omdat de toevoeging van een extra zelfde speaker ca. 3 dB winst
oplevert. Bovendien kan dit er voor zorgen dat bepaalde frequenties elkaar uitversterken of uitdoven als 2
speakers naast elkaar staan en dezelfde kant op gericht zijn, wat de kwaliteit van het geluid kan aantasten.
Probeer altijd een passieve speaker te nemen die ongeveer dezelfde eigenschappen draagt als de
oorspronkelijke Artis speaker. Gebruik altijd een speakerkabel met voldoende dikte, zeker als er langere
afstanden overbrugd moeten worden. Een kabeldikte van 1,5mm² per ader is aanbevolen.
Aansluiten passieve subwoofers
Het is niet aan te raden om een passieve subwoofer aan te sluiten op de actieve Artis-speakers via de
speaker-uitgang:
- er is best veel vermogen nodig om een subwoofer goed aan te sturen, lage tonen vergen behoorlijk wat
versterkerkracht. Soms kan dit wel 2x zoveel zijn als het vermogen voor de topkasten om alles netjes in
balans te houden en een goede aanvulling in het laag te krijgen.
- De subwoofer moet in zo'n geval voorzien zijn van een ingebouwd filter om hoge tonen weg te filteren (die
kan een subwoofer namelijk niet weergeven). Dat is zonde, want die tonen zijn al door de versterker van de
Artis versterkt en wordt omgezet in warmte. Er blijft dan nog een klein deel aan lage tonen over.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 15
Luidspreker-problemen oplossen
Indien u problemen ondervindt met uw luidspreker, raadpleeg dan eerst deze troubleshooting-sectie voor
mogelijke oplossingen. Wanneer de hieronder getoonde suggesties uw probleem niet oplossen, contacteer
dan uw dealer voor meer informatie en/of hulp.
Deze troubleshooting-sectie bevat de meest frequent voorkomende problemen en is geen complete lijst met
alle mogelijke fouten, defecten en oplossingen. Deze sectie omvat onderwerpen die gebaseerd zijn op
actieve luidsprekers. Het is zodoende mogelijk dat niet alle genoemde problemen, oorzaken en oplossingen
op uw situatie van toepassing zijn omdat productdetails kunnen verschillen.
Probleem Mogelijke oorzaak Oplossing
Speaker kan niet ingeschakeld
worden via netstroom
Zekering defect Controleer of de zekering,
gepositioneerd onder de
stroomingang, niet defect is. Indien
deze defect is, vervang hem dan
door een zekering van hetzelfde
type en met dezelfde waardes.
Probleem met de stroomkabel Controleer of de stroomkabel goed
ingeplugd is in een actief
stopcontact en tevens goed met
de speaker verbonden is. Vervang
de stroomkabel voor een
gelijkwaardig model om na te gaan
of het probleem hier in zit.
Speaker niet ingeschakeld Controleer of de schakelaar
achterop de speaker in de ‘on’
positie staat.
Power LED brandt niet Indien de speaker aangesloten is
op een actief stopcontact, de
schakelaar op ‘on’ staat, de
zekering intact is en de LED niet
brandt, is er iets mis met de
luidspreker. Schakel de speaker uit
en contacteer uw dealer voor meer
informatie.
Geen geluid via één van de
ingangen
Kabel niet goed verbonden Controleer of de kabel goed
verbonden is aan zowel de
microfoon als de microfooningang
op de speaker
Schakelaar staat verkeerd
ingesteld
Zet de schakelaar, indien
aanwezig op het inputkanaal, op
de mic of line positie afhankelijk
van het aangesloten apparaat.
Microfoon staat niet aan Controleer of de schakelaar van
de microfoon, indien aanwezig,
ingeschakeld is.
Geen geluid op de master output Volumeknop is niet opgedraaid Verhoog het volume door het
master volume iets op te draaien.
Rode Clip Limiter LED brandt
continu of vaak
Volume te hoog ingesteld Verlaag het volume van de
luidspreker of op de aangesloten
signaalbron. Lange blootstelling
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 16
aan oversturing kan permanente
schade veroorzaken.
Flink vervormd of krakend geluid Aangesloten apparaat geeft een
overstuurd signaal
Controleer of één van de
aangesloten apparaten een
overstuurd signaal geeft en
verlaag het volume indien nodig.
Volumeregeling staat te ver open Draai de volumeregeling iets terug
De toonregelaars voor Treble en/of
Bass staan te hoog of te laag
ingesteld
Draai de toonregelaars terug naar
het ‘12 uur’ punt en luister of de
vervorming nog steeds plaatsvindt
Woofer of tweeter is defect Als een luidspreker langere tijd
blootgesteld wordt aan een
overstuurd of te krachtig signaal,
kan deze permanent beschadigd
raken. Indien u vermoedt dat de
woofer of tweeter defect is, neem
contact op met uw lokale dealer.
Geluid klinkt dof Tweeter defect Zet de speaker op een comfortabel
niveau en luister met uw oor of de
tweeter nog geluid genereert. Zo
niet, dan is deze waarschijnlijk
defect. Contacteer uw dealer in dat
geval voor meer informatie.
EQ verkeerd ingesteld Controleer of één van de EQ-
regelaars niet extreem hoog of
laag ingesteld staat en zet deze
terug op de neutrale stand indien
nodig.
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Page 17
Specificaties
Algemene specificaties voor alle modellen:
– lichtgewicht speakerkast met kunststof behuizing
– 8, 10, 12 of 15 inch actieve speaker met woofer en compressiedriver + hoorn
– metalen grill, aan de binnenzijde voorzien van akoestisch schuim
– praktische handgrepen rondom
– akoestisch schuim houdt vochtspetters, stof, confetti enzovoorts weg van de speakercomponenten
– grill voorzien over de hele voorzijde, voor optimale componentbescherming en een representatief
voorkomen
– diverse ingangen, voor onder andere microfoon, laptop, smartphone, keyboard, DJ controller of MP3speler
– ingebouwde MP3-speler met Bluetoothfunctionaliteit en meegeleverde infrarood-afstandsbediening
– kastconstructie ook geoptimaliseerd voor gebruik als vloermonitor
– 35 mm statief-adapter met aandraaiknop voor solide positionering op speakerstatief en optimalisering van
hoge tonen afstraling
– ingebouwde CLIP limiter
– Power LED indicator en Clip LED indicator
– tweebands toonregelaar (Bass / Treble)
– vijfbands toonregelaar extra op de 12A en 15A modellen
– microfooningang via 6.35 mm TRS jack (of 3-pins gebalanceerde XLR, op 12A en 15A modellen)
– lijningang via 3-pins gebalanceerde XLR of stereo RCA
– link-lijnuitgang via 6.35 mm TRS jack (of 3-pins gebalanceerde XLR, op 12A en 15A modellen)
– speaker-uitgang via vergrendelbare luidsprekerconnector (min. 8 ohm)
– speaker output, om een tweede passieve speaker aan te sluiten en spreiding van het geluid te bevorderen
– IEC C14 stroomingang met zekeringhouder
– aan-/uit-schakelaar
Technische specificaties per model:
Model Artis 8A MKII Artis10A MKII Artis 12A MKII Artis 15A MKII
Frequentiebereik 70 Hz - 18 kHz 60 Hz -18 kHz 55 Hz - 18 kHz 45 Hz - 18 kHz
Versterkervermogen
(RMS / Peak)
70 / 150 W 100 / 200 W 150 / 300 W 200 / 400 W
Versterkertype Klasse AB
Gevoeligheid 95 dB 96 dB
Lage tonen luidspreker 8" woofer 10" woofer 12" woofer 15" woofer
Hoge tonen luidspreker 1" driver 1,35" driver
Hoorn-afstraling hoge
tonen driver
90 x 60 graden
Crossoverfrequentie 3 kHz 2,8 kHz
Aansluitspanning 230V AC, 50 Hz
Zekering F2A 250V F2A 250V F3A 250V F4A 250V
Nominaal maximaal
stroomverbruik
70 W 100 W 150 W 200 W
Afmetingen 330 x 275 x 580
mm
390 x 325 x 58
mm
455 x 375 x 680
mm
510 x 425 x 790
mm
Gewicht per speaker 6 kg 9 kg 15,5 kg 19,5 kg
De informatie in deze gebruiksaanwijzing kan gewijzigd worden zonder verdere notificatie.
Versie: 1.0 Aanmaakdatum en initialen auteur: 10-11-2018 RV Revisiedatum en initialen auteur: -
Loading...